Theo tác giả Daniel Grojnowski, truyện ngắn là một thể loại đa hình hài, luôn sẵn sàng cho mọi biến đổi, và nó như một quả bí ngô của cô bé Lọ Lem vậy. Về hình thức, truyện ngắn có thể là ba dòng nhưng cũng có thể là ba mươi trang. Về sắc thái, truyện ngắn rất đa dạng: tình cảm, hài hước, huyễn tưởng, hướng tới sự kiện có thực hoặc tưởng tượng, hiện thực hay huyền ảo. Nội dung của truyện ngắn cũng rất phong phú, nhằm ảnh hưởng tới độc giả theo cách trực tiếp và tập trung. Từ đó, thay đổi cái nhìn của độc giả, mời độc giả cân nhắc - tái cân nhắc - con người và đồ vật, tri nhận thế giới bên ngoài, cuộc sống bên trong dưới một ánh sáng mới.
Cuốn sách gồm ba phần chính:
1. Truyện ngắn là gì?
Phần này, tác giả chỉ ra các định nghĩa về truyện ngắn, so sánh truyện ngắn với tiểu thuyết, lý thuyết và mỹ học của truyện ngắn, so sánh truyện ngắn văn chương với chuyện vặt, các thói thường của truyện ngắn... Người đọc sẽ có những hiểu biết chung nhất về thể loại truyện ngắn.
2. Thi pháp truyện ngắn
Ở phần này, người đọc có thể hiểu sâu hơn về hình thái học của truyện ngắn (không gian, thời gian, hành động, nhân vật), biết được đường hướng viết lách (bố cục, hành vi diễn ngôn, điểm chiến lược và các tiến trình, quy hồi, những dư vang). Với những người thích viết truyện ngắn, phần này giúp ích rất nhiều cho quá trình sáng tác.
3. Bình luận truyện ngắn
Thông qua việc phân tích một số tác phẩm tiêu biểu như truyện ngắn “Đêm” của Maupassant, “Anh luật sư mới” của Kafka, “Chỗ ở của Astérion” của Borges, “Phòng khác” của Jacques Jouet; Daniel Grojnowski giúp độc giả hiểu hơn về những đặc điểm căn bản của thể loại truyện ngắn theo nghĩa hiện đại.
Ở mỗi phần, tác giả đều đưa ra các ví dụ cụ thể, với các phân tích, kiến giải riêng; đồng thời liệt kê những cuốn sách mà độc giả nên tìm đọc để tiếp nhận thêm nhiều tri thức cần thiết trong quá trình nghiên cứu thể loại truyện ngắn. Phần phụ lục (thư viện mini truyện ngắn, thư mục phê bình) cũng khá đầy đủ nên rất tiện cho việc tra cứu nếu cần.
Nhìn chung, tuy dung lượng không lớn nhưng “Nhập môn đọc truyện ngắn” lại là một công trình khoa học mới mẻ về phương diện nghiên cứu thể loại truyện ngắn (dù đã xuất hiện cách đây gần một phần tư thế kỷ). Đây chính là tư liệu tham khảo hữu ích và không thể thiếu dành cho những ai đam mê văn chương, đặc biệt là những người yêu thích thể loại truyện ngắn.
